به گزارش پایگاه خبری تحلیلی صدر تبریز، دکتر محمد طاهری خسروشاهی، نویسنده و روزنامهنگار در یادداشتی نوشت: فرهنگ، زیربنای شکلگیری هویت، ارزشها و باورهای هر جامعه است و برنامههای فرهنگی به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای انتقال این ارزشها، نقشی تعیینکننده در جهتدهی به افکار عمومی و تقویت سرمایه اجتماعی ایفا میکند. در چنین شرایطی، توجه به مقوله «انسجام ملی» در طراحی و اجرای برنامههای فرهنگی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای حفظ وحدت ملی، تقویت اقتدار ایرانی و تعالی و پیشرفت کشور به شمار میرود.
انسجام ملی به معنای همبستگی، همدلی و احساس تعلق مشترک میان آحاد جامعه نسبت به سرزمین، فرهنگ، تاریخ و ارزشهای ملی است. هر اندازه این احساس تعلق و همبستگی در میان مردم تقویت شود، جامعه در برابر تهدیدها، بحرانها و چالشهای داخلی و خارجی مقاومتر خواهدگ بود. از این رو، برنامههای فرهنگی باید به گونهای طراحی شود که علاوه بر پاسخگویی به نیازهای فرهنگ بومی مخاطبان، زمینهساز تقویت وحدت ملی و تحکیم پیوندهای اجتماعی نیز باشد.
تجربههای تاریخ معاصر ایران و رویدادهای سالهای اخیر به ویژه حوادث و تحولات اجتماعی یکسال گذشته پس از جنگهای دوازده روزه و جنگ رمضان، به خوبی نشان داده است که انسجام ملی یکی از مهمترین عوامل موفقیت و سربلندی ملت ایران در مواجهه با تهدیدهای نظامی و فرهنگی بوده است. در جریان تحولات و بحرانهای منطقهای و جنگهای یک سال اخیر، آنچه بیش از هر چیز موجب اقتدار و پایداری کشور شد، حضور یکپارچه مردم در کنار نیروهای مسلح و حمایت همهجانبه از منافع ملی بود.
در این شرایط، اقوام، مذاهب و گروههای مختلف اجتماعی با وجود تفاوتهای فرهنگی و فکری، در دفاع از ایران و ارزشهای مشترک ملی همصدا شدند و جلوهای ارزشمند از وحدت و همبستگی را به نمایش گذاشتند.
این همبستگی و انسجام، همان رمز موفقیت و پیروزی رزمندگان اسلام از بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تا زمان حال بوده است. ملت ایران چه در هشت سال دفاع مقدس، چه در جنگ ۱۲ روزه و چه در جنگ رمضان با تکیه بر وحدت، ایمان و احساس مسئولیت جمعی، توانست در برابر تهاجم دشمن ایستادگی کرده و از استقلال و تمامیت ارضی کشور دفاع کند.
تجربه این جنگ ها نشان داد هرگاه مردم حول محور منافع ملی و ارزشهای مشترک گرد هم آمدهاند، بزرگترین تهدیدها نیز نتوانستهاند اراده ملت ایران را متزلزل سازند.
امروز که در کنار جنگ مسلحانه و ددمنشانه رژیم صهیونیستی و آمریکای جنایتکار، با جنگ شناختی، رسانهای و فرهنگی نیز درگیر هستیم، نقش برنامههای فرهنگی در حفظ و تقویت انسجام ملی بیش از گذشته اهمیت یافته است.
اول اینکه برنامههای فرهنگی نباید صرفاً به برگزاری مراسم و مناسبتها محدود شوند، بلکه باید بستری برای تقویت روحیه همدلی، افزایش سرمایه اجتماعی و گسترش احساس تعلق به ایران باشند.
معرفی مفاخر ملی، برجسته سازی و افتتاح یادمان برای بناهای تاریخی شهر، تبیین دستاوردهای علمی و فرهنگی جامعه، توجه به فرهنگ اقوام مختلف ایرانی و تقویت مشترکات تاریخی و تمدنی از جمله اقداماتی است که میتواند در مسیر تقویت انسجام ملی مؤثر واقع شود اما اگر همین اقدامات، با تدبیر و برنامه ریزی و دوراندیشی همراه نباشد، نتیجه عکس می دهد و عناصر سازنده وحدت ملی و هویت ملی را متزلزل می سازد.
مولانا در مثنوی شریف می گوید:
هرچه کردند از علاج و از دوا
گشت رنج افزون و حاجت ناروا
از قضا سرکنگبین صفرا فزود
روغن بادام، خشکی مینمود
از هلیله، قبض شد، اطلاق رفت
آب، آتش را مدد شد، همچو نفت
متولیان برنامه های فرهنگی و دست اندرکاران شهر باید بدانند توجه به هویت ایرانی در فعالیتهای فرهنگی یک ضرورت اساسی است.
هویت ایرانی حاصل هزاران سال تاریخ، تمدن، فرهنگ، علم و هنر است که نسلهای مختلف این سرزمین در شکلگیری و استمرار آن نقش داشتهاند. آشنایی نسل جوان با این میراث ارزشمند موجب افزایش اعتماد به نفس ملی، احساس مسئولیت اجتماعی و تعلق خاطر به کشور خواهد شد. هر برنامه فرهنگی که بتواند هویت ایرانی ـ اسلامی را به شکلی صحیح و جذاب به مخاطبان معرفی کند، در واقع به تقویت انسجام ملی کمک کرده است و برعکس اگر اجرای برنامه های فرهنگی با شتابزدگی و عدم برنامه ریزی و جامع نگری و عدم دوراندیشی باشد، ارکان هویت ایرانی و انسجام ملی آسیب می بیند.
در این میان، شهر تبریز جایگاهی ممتاز در تاریخ و هویت ملی ایران دارد.
تبریز به عنوان یکی از کهنترین و تأثیرگذارترین شهرهای کشور، همواره نقش مهمی در تحولات سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ایران و تقویت عنصر انسجام ملی و وحدت ملّی ایفا کرده است. این شهر در مقاطع حساس تاریخ ایران، از جمله نهضت مشروطه، پیشگام حرکتهای آزادیخواهانه و ملی بوده و شخصیتهای برجسته علمی، فرهنگی و سیاسی فراوانی را پرورش داده است.
تبریز همچنین به عنوان نماد غیرت ملی، ایراندوستی و پیشگامی در تقویت انسجام ملی شناخته میشود و سهم بزرگی در حفظ و تقویت هویت ایرانی دارد. ناگفته پیداست مراکز علمی و نهادهای مدنی شهر، به عنوان کانونهای اندیشه و فرهنگ و اجتماع، مسئولیتی مهم در این زمینه بر عهده دارند.
برنامههای فرهنگی شهر زمانی اثربخش خواهد بود که در کنار ارتقای سطح علمی و فرهنگی شهروندان، به تقویت روحیه مسئولیتپذیری اجتماعی، همبستگی ملی و هویت ایرانی نیز توجه داشته باشند.
ایجاد فضای گفتوگو، احترام به تنوع فرهنگی در چارچوب منافع ملی و تبیین مشترکات تاریخی و فرهنگی ملت ایران میتواند زمینهساز شکلگیری نسلی آگاه، مسئول و متعهد به آینده کشور باشد.
در نهایت باید تأکید کرد که انسجام ملی یکی از ارزشمندترین سرمایههای کشور است؛ سرمایهای که حفظ و تقویت آن نیازمند تلاش مستمر همه نهادهای فرهنگی، آموزشی و اجتماعی است. برنامههای فرهنگی زمانی به رسالت واقعی خود دست مییابند که علاوه بر ارتقای سطح آگاهی و فرهنگ عمومی، زمینههای تقویت وحدت، همدلی و هویت مشترک ایرانی را نیز فراهم آورند.
بیتردید هر گام در مسیر تحکیم انسجام ملی، گامی در جهت اقتدار، امنیت و پیشرفت ایران اسلامی خواهد بود.
انتهای خبر/